نشانه‌ها و درمان آرتروز زانو

راه های مقابله با آرتروز زانو

 

استئوآرتریت یا آرتروز زانو، رایج‌ترین نوع استئوآرتریت است. میلیون ها نفر در سراسر جهان به استئوآرتریت زانو مبتلا هستند که یکی از شایع‌ترین دلایل ناتوانی عضلانی اسکلتی محسوب می شود.

مدیریت موفق استئوآرتریت زانو به شناخت نشانه های اولیه، تشخیص دقیق و درمان مناسب بستگی دارد.

نشانه ها و علائم استئوآرتریت زانو

استئوآرتریت زانو به طور معمول با درد مفصلی، سفتی مفصل و دامنه حرکت محدود همراه است. استئوآرتریت زانو به تدریج و طی یک بازه زمانی چند ساله توسعه می یابد و تا زمانی که نشانه های آن پدیدار نشوند، تقریبا پنهان باقی می ماند. شکایت از احساس درد هنگام پیاده روی، محدودیت در پیاده روی (به عنوان مثال، میزان مسافت)، احساس درد هنگام برخاستن از حالت نشسته، و هنگام پله نوردی در میان افراد مبتلا به استئوآرتریت زانو شایع است. ناتوانی زانو، قفل شدن زانوی تحت تاثیر قرار گرفته یا یک احساس پرش در مفصل از دیگر نشانه های استئوآرتریت زانو هستند. اغلب می توان شاهد تورم در ناحیه تحت تاثیر قرار گرفته بود، اما معمولا با گرما یا قرمزی همراه نیست.

 

درد مرتبط با استئوآرتریت زانو به طور معمول هنگام فعالیت شدیدتر می شود، به ویژه زمانی که از زانو تحت تاثیر قرار گرفته بیش از اندازه استفاده می شود. سفتی در زانوی تحت تاثیر قرار گرفته می تواند به واسطه نشستن های طولانی مدت تشدید شود. با پیشرفت استئوآرتریت زانو، نشانه ها به طور معمول شدیدتر می شوند. درد ممکن است حالت پایدار پیدا کند و تنها در زمان تحمل وزن یا انجام فعالیت بیش از اندازه شکل نگیرد.

 

درد مداوم و شدید به واسطه اختلالات استخوان روی استخوان شکل می گیرد. این شرایط زمانی رخ می دهد که از بین رفتن غضروف به اندازه ای شدید است که اساسا غضروفی برای پوشش دادن انتهای استخوان ها در مفصل زانو باقی نمانده است. کریپتوس (یک احساس سایش) و تشدید نشانه ها در شرایط آب و هوای توفانی از دیگر مشخصه های استئوآرتریت زانو هستند، اگرچه درباره مورد دوم همچنان بحث وجود دارد.

 

از بین رفتن غضروف مفصلی که در تصویربرداری پرتو اکس قابل مشاهده است، یک سرنخ تشخیصی مهم مرتبط با استئوآرتریت زانو است. زوال غضروف در زانو می تواند به واسطه عوامل زیر شکل گرفته باشد:

آسیب دیدگی پیشین زانو

فشار تکراری روی زانو

شکستگی، پارگی رباط، و آسیب منیسک، که هر کدام می توانند بر همترازی زانو و پا تاثیرگذار باشند و هرچه بیشتر فرسایش را موجب شوند

استعداد ژنتیکی برای اختلالات غضروف و استئوآرتریت زانو

چاقی و اضافه وزن که استرس و فشار بیشتر بر مفصل تحت تاثیر قرار گرفته را موجب می شوند

 

استئوآرتریت زانو به طور معمول با درد مفصلی، سفتی مفصل همراه است

 

درمان استئوآرتریت زانو

استئوآرتریت زانو قابل درمان نیست، اما درمان هایی برای کمک به مدیریت نشانه های آن وجود دارند. گزینه های درمانی دارویی و غیر دارویی وجود دارند.

 

داروهای بی نیاز از تجویز پزشک، مانند استامینوفن، می توانند به کاهش درد کمک کنند. برخی بیماران مسکن های بهتری را با انتخاب یکی از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) یا سلبرکس (سلکوکسیب) انتخاب می کنند. همچنین، داروهای ضد درد شبه مخدر برای بیمارانی که نیاز به مسکنی قوی دارند در دسترس هستند.

 

جدا از داروهای خوراکی، گزینه های درمانی دیگر برای استئوآرتریت زانو شامل تزریق درون مفصلی استروئیدها یا ویسکوساپلیمنت ها می شوند. تزریق استروئید برای تسکین فوری درد و التهاب مورد استفاده قرار می گیرد. ویسکوساپلیمنت ها موادی ژل مانند هستند که می توان درون زانوی تحت تاثیر قرار گرفته تزریق کرد تا کارایی آن افزایش یابد. ویسکوساپلیمنت ها ویژگی های مشابه با مایع سینوویال در یک مفصل سالم را ارائه می کنند.

 

از دیگر گزینه ها برای مدیریت استئوآرتریت زانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

ورزش/ فعالیت جسمانی/ فیزیوتراپی – حرکت و فعالیت برای بهبود و حفظ قدرت و دامنه حرکت زانو ضروری است.

 

حفظ وزن مناسب یا در صورت اضافه وزن کاهش کیلوهای اضافی – وزن اضافی استرس و فشار بیشتری را روی زانو وارد می کند، از این رو، توجه به وزن در مدیریت استئوآرتریت زانو مهم است.

 

استفاده از زانوبند – استفاده از زانوبند می تواند پشتیبانی، ثبات و تسکین درد را به همراه داشته باشد.

 

داغ یا سرد – استفاده از گرما یا سرما (به عنوان مثال بسته های ژل حرارتی یا سرمایی) می تواند به تسکین درد و التهاب کند.

 

کرم های موضعی (بی نیاز از تجویز پزشک) یکی از گزینه های کاهش درد هستند.

 

عمل جراحی جایگزینی مفصل زانو – آخرین گزینه بعد از شکست درمان های محافظه کارانه عمل جراحی زانو محسوب می شود.

 

 

زانودرد یا آرتروز (استئوآرتریت) که بر اثر از بین رفتن لایه غضروفی مفاصل ایجاد می‌شود، یک بیماری پیشرونده است که به مرور زمان و با افزایش سن ایجاد می‌شود و معمولا با درد، ورم، سفتی، محدودیت حرکتی واحساس داغی در مفصل همراه است. سابقه آسیب، چاقی، جنسیت، اختلالات ساختاری و… می‌تواند در ایجاد آن تاثیرگذار باشد.

 

آرتروز یا درد زانو چیست؟

در فارسی به‌جای کلمات استئوآرتریت و آرتروز از کلمه “ساییدگی مفصل” هم استفاده می‌شود. مفصل جایی است که دو استخوان در کنار هم قرار می‌گیرند. مفصل باعث می‌شود قسمت‌های مختلف بدن نسبت به هم حرکت کنند. در مفاصل نرمال یک‌لایه غضروفی محکم و منعطفی سطوح مفصلی را می‌پوشاند که به آن غضروف می‌گویند. غضروف نوعی ماده‌ی پروتئینی است که به‌عنوان ضربه‌گیر و محافظ بین استخوان‌های مفاصل عمل می‌کند. غضروف باعث روان شدن حرکت در مفصل می‌شود. در بیماری آرتروز غضروف از بین می‌رود و بسته به میزان درگیری علائمی مانند درد، ورم، سفتی و محدودیت حرکتی در مفصل ایجاد می‌کند. آرتروز یکی از اشکال آرتریت است که با تجزیه و نابودی احتمالی غضروف در یک یا چند مفصل بروز می‌کند. در میان بیش از 100 نوع از وضعیت‌های مختلف آرتریت، آرتروز به‌عنوان شایع‌ترین بیماری مفاصل شناخته می‌شود. معمولا آرتروز با افزایش سن ایجاد می‌شود، اما تا قبل از سن 45 سالگی و در زنان بعد از سن 55 سالگی شیوع این بیماری افزایش می‌یابد.

 

علل ایجاد آرتروز

علل متعددی باعث ایجاد آرتروز و درد زانو می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

  • افزایش سن: با افزایش سن توانایی غضروف برای ترمیم کاهش می‌یابد. در حقیقت با بالا رفتن سن آرتروز هم بیشتر می‌شود. می‌توان گفت ساییدگی مفصلی قسمتی طبیعی از روند پیری است که در همه انسان‌ها با افزایش سن ایجاد می‌شود ولی سن شروع آن در انسان‌های مختلف متفاوت است.
  • وزن زیاد یا چاقی: افزایش وزن باعث افزایش فشار روی مفاصل می‌شود. ساییدگی مفاصل ران و زانو در افراد چاق بیشتر و زودتر ایجاد می‌شود و این به علت فشارهای زیادی است که در افراد چاق به علت نیروی وزن به مفصل واردشده و موجب تخریب زودرس آن می‌شود.
  • جنسیت: زنان بالای 55 سال بیشتر از مردان در معرض ابتلا به استئوآرتریت هستند.
  • اختلالات ساختاری و بیومکانیکی: اختلالات در پا (مانند صافی کف پا) و یا زانو (مانند زانوی ضربدری و پرانتزی) می‌تواند احتمال ابتلا را در فرد افزایش دهد.
  • ژنتیک: در بعضی انسان‌ها به‌طور ژنتیکی و خانوادگی استعداد بروز آرتروز بیشتر است.
  • آسیب قبلی به مفصل: عفونت‌های قبلی در مفصل، شکستگی‌هایی که قبلا در مفصل ایجادشده است، آسیب‌های لیگمایی که براثر حوادث قبل در مفصل به وجود آمده و مفصل را ناپایدار کرده‌اند و یا تغییر شکل استخوان‌های اطراف مفصل می‌توانند موجب تشدید بروز آرتروز شوند. در حقیقت در افرادی که سابقه آسیب مفصلی داشته باشند احتمال ابتلا به بیماری آرتروز افزایش می‌یابد
  • شغل: فعالیت‌های بدنی شدید به علت شغل خاص و یا انجام ورزش خاص می‌تواند ضربات بیش‌ازحد تحمل مفصل برای ترمیم به آن وارد کرده و موجب بروز آرتروز یا ساییدگی مفصل شوند.

 

علائم آرتروز

آرتروز علائم زیادی دارد اما شایع‌ترین و مشخص‌تر ین علامت‌ها عبارت‌اند از:

  • سفتی در مفصل که اوایل صبح شایع‌تر است و یا خشکی بدن پس از استراحت: و به این معنی است که گاهی اوقات وقتی مفصل به مدت طولانی بی‌حرکت مانده باشد و بخواهد فعالیت کند درد خواهد داشت. شاید دیده باشید که بیماران مبتلابه آرتروز زانو صبح‌ها که از خواب بیدار می‌شوند به‌سختی راه می‌روند اما بعد از مدتی کم‌کم راه رفتنشان به حالت عادی بازمی‌گردد. خشکی مفاصل بعد از یک دوره طولانی عدم فعالیت بسیار شایع است ولی به‌ندرت بیشتر از نیم ساعت طول می‌کشد.
  • دومین علامت کاهش دامنه حرکتی و مشکل شدن انجام بعضی فعالیت‌ها و کاهش انعطاف‌پذیری است؛ ورمی که براثر ایستادن‌های طولانی ممکن است افزایش یابد و افزایش آن باعث محدودیت بیشتر می‌شود. به همین دلیل بیماران مبتلابه آرتروز نمی‌توانند به‌راحتی مفاصل خود را خم و راست کنند
  • سومین علامت هم درد شدید در ناحیه مفصل است. دردی که با استراحت کم و با افزایش میزان فعالیت بیشتر می¬شود. سرما باعث افزایش درد می‌شود.
  • احساس داغی در اطراف مفاصل
  • تولید صدا هنگام حرکت مفصلی توصیه می‌شود کسانی که بیشتر از دو هفته چنین علائمی را در مفاصل خوددارند حتما به پزشک مراجعه کنند.

درمان آرتروز زانو

هدف اولیه در درمان آرتروز کاهش درد و بازگشت به فعالیت است. برنامه درمانی برای افراد به‌صورت کلی شامل:

    • تغییر روش زندگی یا Lifestyle
    • کاهش وزن: باعث کاهش فشار روی مفصل می‌شود.
    • انجام ورزش به‌ویژه تقویت عضلات زانوتقویت عضلات باعث بهبود عملکرد مفصل و کاهش اصطکاک بین سطوح مفصلی می‌شود.
    • استفاده از کفی طبی و کفش مناسب: باعث قرارگیری پا در راستای صحیح می‌شود و باعث نرمال شدن توزیع فشار در سطوح مفصلی می‌شود.
    • استفاده از زانوبندبرای حمایت مفصل و کاهش حرکات غیرارادی مفصل هنگام راه رفتن و انجام فعالیت.
    • مصرف داروهای ضدالتهاب
    • تزریق کورتون
    • تزریق PRP
    • فیزیوتراپی و کاردرمانیتوان‌بخشی باهدف کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و کاهش محدودیت حرکتی و افزایش قدرت ماهیچه‌های اطراف زانو صورت می‌پذیرد.

مهم‌ترین فعالیت‌ها در کنار روش‌های درمانی

– کم کردن سطح فعالیت‌های بدنی

– استفاده کمتر از پله و زمین‌های شیب‌دار در آرتروز زانو و مفصل ران

– استفاده از توالت‌های صندلی دار در آرتروز زانو و مفصل ران

– خوابیدن در بستر کمی سفت در آرتروز ستون مهره

– بلند نکردن اجسام سنگین

– یادگرفتن طرز صحیح بلند کردن اجسام از روی زمین

– ورزش انجام نرمش‌های کششی و تقویتی می‌تواند تا حد زیادی قابلیت انعطاف مفاصل را حفظ کرده و آن‌ها را قوی نگه دارد تا بتوان از عهده انجام فعالیت‌های روزمره برآمد. شنا و پیاده روی از نرمش‌های خوب هستند. آرتروز هر مفصل نرمش‌های مخصوص به خود دارد که با یادگرفتن آن‌ها می‌توان تا حدود زیادی درد را کاهش داد.

– وسایل کمکی استفاده از وسایلی مانند بریس های زانو، کفی‌های مخصوص کفش و زیاد چسب زدن به کشکک برای کنترل حرکات آن می‌تواند در کاهش دردهای زانو به علت آرتروز مؤثر باشد.

– عصا به‌دست گرفتن عصا در دست مقابل اندام دچار آرتروز یا ساییدگی مفصل می‌تواند تا حدی درد ناشی از بیماری در مفصل ران و زانو را کم کند.

– گرما گرم نگه‌داشتن مفصل مبتلابه آرتروز می‌تواند تا حدی درد ناشی از آن را کاهش دهد. این گرما می‌تواند با استفاده از لباس‌های کلفت‌تر به دست آید و یا با استفاده از وسایل کمکی مانند کیسه آب گرم یا حوله برقی بتوان مفصل مبتلا را گرم کرد.

– دارو دارو می‌تواند درد و التهاب ناشی از آرتروز را کاهش دهد. برای استفاده از داروهای موردنظر در ساییدگی مفصل به پزشک مراجعه کنید.

– عمل جراحی از اعمال جراحی متفاوتی در درمان آرتروز استفاده می‌شود. درمان‌های جراحی معمولا برای بیمارانی به‌کاربرده می‌شود که درد و ناراحتی آن‌ها به اقدامات درمانی قبلی پاسخ مناسبی ندهد. در صورت مؤثر نبودن روش‌های درمانی فوق، جراحی که شامل آرتروسکوپی، استئوتومی و یا تعویض مفصل است به‌عنوان روش درمان انتخاب می‌شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *